Çekdiri
Osmanlı döneminde, kürek ve yelkenle giden bir çeşit savaş gemisi. Bunlar savaşlardaki görevlerine ve büyüklüklerine göre sınıflandırılırdı. Başlıcaları şunlardı:
Kadırga: 25 çift kürekli, ince uzun bir çekdiridir. Boyu 56 zira (75- 90 cm. arasında değişen eski bir uzunluk ölçüsü), baş yüksekliği 11, kıç yüksekliği 18 karıştı. Her kürek 4 kişi tarafından çekilirdi. Baş tarafında 12 okkalık gülle âlân bir top ve bunun yanlarında biraz daha küçük kolonborna denilen iki top bulunurdu. Mürettebatın 35′i gemici, 196’sı kürekçi, 100′ü savaşçı, 331 kişi idi.
Kadırgalar, savaş gemileri olmasına rağmen bazen daha büyükleri de yapılırdı. Bunların 26 çift kürekli olanına mavna, 26-36 çift kürekli olanlarına bastarda denilirdi.
Mavnanın boyu 65 zira, baş yüksekliği 12,5, kıç yüksekliği 20 karış olurdu. Mavnanın mürettebatı 45′i gemici, 30′u topçu, 150’si muharip 372’si kürekçi olmak üzere 597 kişiydi.
Bastarda: Boyu 56-72 zira idi. Diğer ölçüleri de o oranda yapılırdı. Küreklerini mavnada olduğu gibi yedişer kişi çekerdi. Bu sınıfın en büyük tipi olan 36 çift küreküsine, Kaptan Paşa’ya ait olduğu için “Paşa bastardası” denirdi.
Bu üç sınıf gemide birer filika bulunurdu. Kaptan Paşa’ya ait Paşa bastardası gibi aynı özenle yapılmış diğer bir bastarda daha kullanılırdı. Buna da “Hünkâr Gemisi” denirdi. Bu gemi Serdar sıfatıyla donanmaya refaket eden vezire tahsis edilirdi.