Tarih Makaleleri

Osmanlı Devleti’nde bir yıllık olayları göstermek amacıyla hazırlanan eser. Osmanlı tarihi, teşkilâtı, biyografileri, coğrafyasıyla ilgili ilk salname 1263 (1847) yılında Ahmet Vefik Efendi tarafından, Hayrullah ve Ahmet Cevdet efendilerin yardımları ve sadrazam Büyük Reşid Paşa’nın emri ile yayınlanmıştır. Salnameler, gittikçe gerek sahife sayısı, gerek boy bakımından, büyümüşler; küçük punto harflerle yazılan bin sayfalık eserler haline gelmişlerdir. Osmanlı Devleti’nin bütün memurları, rütbe ve nişanları ile bu eserlerde gösterilmiştir. 1297 (1880) yılına ait 35. cilt, litografya tekniğiyle basılan son Salname’dir. Sonrakiler matbaa harfleriyle basılmıştır. 1888′den itibaren Sicill-i Ahvâl-i Memurin dairesince, bütün devlet ünitelerinde resmî bilgiler bir araya getirilerek tanzim edilmeye başlamıştır. Salnamelerin ikinci Abdülhamit devrinde çıkanları en mükemmelleridir. Yalnız 1908′den öncekilerde hanedana ve yabancı hanedanlara ait bilgiler alınmamıştır. Bu devlet salnameleri dışında yine resmî nezâret ve vilâyet salnameleri de vardı. Ayrıca Seraskerliğin çıkardığı 17 ciltlik Salnâme-i Askerî, 4 ciltlik Salnâme-i Nezâret-i Hâriciyye 17 ciltlik Salnâme-i Bahrî, Maârif nezâreti salnamesi, ticâret, nâfia,mâliye nezâretleri salnameleri ve 1916 yılında, heyetin hazırladığı İlmiyye salnameleri önemlidir.

Bunların dışında Husûsî salnameler de pek çoktur, ilki Ali Suavî Efendi’nin 1871′de yayınladığı Türkiye salnamesi ve Ebüzziyâ Tevfik Bey’in yayınladığı Salnâme-i Ebü’z-Ziyâsıdır.